برخی گزارش‌های موردی درباره توانایی انسان‌ها در تشخیص بیماری‌ها از طریق بو نشان می‌دهد حس بویایی ممکن است یکی از نخستین خطوط دفاعی بدن در برابر بیماری باشد. به گزارش جی‌بی‌ نیوز، دانشمندان همچنین راه‌های مختلفی را شناسایی کرده‌اند که بیماری‌هایی مانند سرطان می‌توانند حس بویایی را تغییر دهند.

برایان هانیمن، پزشک و مشاور بالینی در موسسه ماریتا اسپرینگ، گفت تومورها می‌توانند دست‌کم از سه مسیر مختلف در تشخیص بو اختلال ایجاد کنند. او توضیح داد پژوهش‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد سرطان بر فرایندهای سوخت‌و‌سازی بدن اثر می‌گذارد و در نتیجه، سطح برخی متابولیت‌ها (مواد حاصل از سوخت‌و‌ساز بدن) تغییر می‌کند که می‌تواند به‌شکل ظریفی پردازش حسی را تحت تاثیر قرار دهد.

به گفته هانیمن، نخستین حالت زمانی رخ می‌دهد که تومور در حفره بینی یا سینوس‌ها ایجاد شود و به‌طور مستقیم حس بویایی را مختل کند. دومین سازوکار مربوط به پاسخ التهابی عمومی بدن به سرطان است که می‌تواند عملکرد طبیعی حواس را بر هم بزند. سومین وضعیت نیز به اختلال‌ عصبی در بخش‌هایی از مغز مرتبط است که در پردازش بو نقش دارند، از جمله قسمت‌هایی از لوب پیشانی و لوب گیجگاهی که ممکن است ناشی از سرطان یا متاستاز باشد.

برخی بیماران در نتیجه این اختلال‌های عصبی دچار تغییر مداوم در حس بویایی می‌شوند. گروه کوچکی از افراد نیز دچار عارضه‌ای به نام فانتوسمی (توهم بویایی) می‌شوند؛ حالتی که فرد بدون وجود منبع واقعی، بوهای ناخوشایند یا شیمیایی احساس می‌کند. در موارد دیگر، برخی بیماران به‌تدریج قوه بویایی‌شان را از دست می‌دهند؛ البته هانیمن تاکید کرد این مورد نادرتر است.

او افزود بیشتر این علائم معمولا از بیماری‌های خوش‌خیم ناحیه سر و گردن ناشی می‌شود و در بسیاری از موارد سینوزیت شدید، عفونت‌های ویروسی یا عوارض دارویی عامل کاهش حس بویایی‌اند.

به گفته هانیمن، موارد نگران‌کننده زمانی است که کاهش یا تغییر حس بویایی فقط در یک سمت رخ دهد، به‌تدریج بدتر شود یا همراه علائم عصبی دیگری مانند تشنج، تغییرات شخصیتی یا سردردهای بی‌دلیل باشد.

پژوهش‌های حوزه «ولتایلومیکس سرطان» ترکیبات آلی فراری را که بدن تولید می‌کند بررسی می‌کنند. دانشمندان امیدوارند در آینده با استفاده از فناوری‌هایی مانند کروماتوگرافی گازی و حسگرها بتوانند الگوهای شیمیایی مرتبط با انواع خاصی از سرطان را پیش از آنکه علامت‌دار یا قابل‌تشخیص شوند، در تصویربرداری شناسایی کنند. با این حال، هانیمن معتقد است این مطالعات هنوز در مراحل اولیه قرار دارند و تا استفاده بالینی از آنها چند سال فاصله است.